Ayak Tırnaklarını Kesmek

Kısa cevap: Köpek tırnak kesme işi göründüğünden kolay ama acele edilince kanamayla bitiyor. Ben şöyle yapıyorum: köpeği sakin bir zamanda, ışığı iyi bir yere alıyorum, pençeyi elimde tutuyorum, tırnağın içindeki pembe damar dokusunun (canlı doku, yani "quick") 2-3 milimetre ötesinden, tırnağın uç kısmını küçük parçalar halinde alıyorum. Tek tırnakta bir kesim yeterli değilse iki kesim yapıyorum ama asla "bir hamlede bitireyim" demiyorum. İlk seferde tüm dört pençeyi bitirmeyi hedeflemeyin; iki tırnak kesip bırakmak, köpeği ömrünün sonuna kadar makastan korkutmaktan iyidir.

Neden Kesmek Gerekiyor?

Benim ilk köpeğim asfaltta çok yürüdüğü için tırnakları kendiliğinden aşınıyordu, yılda iki üç kez kesmem yetiyordu. İkinci köpeğim ise çim ve halı üzerinde büyüdü; onun tırnakları üç haftada bir uzuyor. Yani "her köpekte şu sıklıkta" diye bir kural yok, sesi dinliyorum: köpek düz zeminde yürürken tırnaklardan tık tık sesi geliyorsa vakti gelmiş demektir.

Uzun tırnak sadece estetik bir sorun değil. Tırnak yere değdikçe parmağı yukarı doğru itiyor, köpek ağırlığını yanlış dağıtıyor, zamanla duruşu bozuluyor. Bir de takılıp yarılma riski var; halıya ya da battaniyeye takılan tırnağın kökünden kopması gerçekten çok acı veriyor.

Malzemeler

• Giyotin ya da makas tipi tırnak makası: Küçük ırklarda makas tipini, kalın tırnaklı büyük ırklarda giyotini daha rahat kullanıyorum. Önemli olan bıçağın keskin olması; kör makas tırnağı kesmek yerine ezip çatlatıyor.
• Elektrikli törpü (grinder): Siyah tırnaklı köpeklerde benim kurtarıcım. Yavaş yavaş aşındırdığı için canlı dokuya girme riski çok düşük. Ama sesi ve titreşimi var, alıştırmak gerekiyor.
• Kanama durdurucu toz veya nişasta: Mutlaka masanın üstünde dursun. Bir kez ihtiyacınız olduğunda aramaya çıkmak istemezsiniz.
• Ödül maması: Küçük, yumuşak, hızlı yenen türden.

Pençeye Dokunmaya Alıştırma

Bu bölümü atlamak, sonrasındaki her şeyi zorlaştırıyor. Köpeklerin çoğu pençelerine dokunulmasından hoşlanmıyor. Ben günde bir iki dakika, hiç makas ortada yokken pençeyi elime alıp bırakıyorum, hemen ödül veriyorum. Sonra parmakları tek tek ayırıyorum, ödül. Sonra makası yanına koyup kokluyor, ödül. Makasla tırnağa dokunuyorum ama kesmiyorum, ödül. Bu kademeli yaklaşım tasma çekmesini düzeltirken ya da diş temizliğine alıştırırken kullandığım mantığın aynısı: köpek için korkutucu olan şeyi iyi bir şeyle eşleştirmek.

Sabırsız, yerinde duramayan bir köpekle çalışıyorsanız işlemi uzun bir yürüyüşün ardından yapın. Enerjisi boşalmış köpek çok daha uysal oluyor; hiperaktif köpekleri sakinleştirme konusunda anlattığım "önce fiziksel yorgunluk, sonra sakinlik isteme" sırası burada da işliyor.

Adım Adım Kesim

1. Pozisyon alın. Ben köpeği yanıma oturtup sırtını bana yaslıyorum, ön pençeyi öne doğru bükmeden tutuyorum. Bacağı ters yöne zorlamak eklemi acıtır, köpek hemen direnir.
2. Tüyleri açın. Tüylü ırklarda tırnağın etrafındaki tüyler görüşü kapatıyor; parmaklarımla ayırıyorum.
3. Canlı dokuyu bulun. Açık renkli tırnakta pembe bir çizgi olarak görünür. Siyah tırnakta göremezsiniz; o zaman tırnağı alttan bakarak, ucun içi boş ve kuru göründüğü yerden ince ince alıyorum. Kesitte nemli, gri bir daire belirmeye başladıysa dur işareti.
4. Kesme açısı. Tırnağı yere paralel değil, doğal eğimine uygun, 45 derece civarında bir açıyla kesiyorum. Bu, ucun keskin bir çıkıntı bırakmasını önlüyor.
5. Küçük parçalar. Bir defada 1-2 mm. Uzun süredir kesilmemiş tırnaklarda hepsini bir seansta kısaltmaya çalışmayın; canlı doku da tırnakla birlikte uzamıştır. Haftada bir azar azar kesince damar geri çekiliyor.
6. Ödül ve mola. Her pençeden sonra bir mola, bir ödül. Köpek huzursuzlaşırsa bitirmeye çalışmadan bırakın.
7. Arka tırnaklar ve çükel tırnak. Arka tırnaklar genelde daha sert aşınmış olur, daha az kesim gerektirir. Bacağın iç yüzündeki, yere değmeyen beşinci tırnağı (dewclaw) unutmayın; kimse aşındırmadığı için en çok o uzuyor ve halıya takılan da genelde o oluyor.

Kanama Olursa

Oldu, ben de yaşadım, panik yapmayın. Temiz bir bezle 30 saniye bastırıyorum, ardından kanama durdurucu tozu ya da mısır nişastasını tırnağın ucuna bastırarak yapıştırıyorum. Beş dakika içinde durmuyorsa veya tırnak dibinden çatlamışsa veterinere gidin. Kesim sonrası köpeği hemen çamurlu zemine bırakmayın; yara kapanana kadar temiz kalması iyi olur.

Bir de duygusal tarafı var: köpek acı çektiğinde makası suçlu ilan ediyor. O gün işlemi bitirmeyip birkaç gün sadece pençeye dokunma alıştırmasına geri döndüm, ödülleri artırdım. İkinci denemede sorun yaşamadım.

Ne Zaman Kendim Yapmam